<aside> ©️

IT: Từ A tới Á cho người ngoài ngành by @Rose Trinh

</aside>

Build và Deploy: từ code thành sản phẩm tới tay người dùng | IT: Từ A tới Á cho người ngoài ngành by @Rose Trinh

Code, như mình nói trong bài IDE, chỉ là chữ được viết theo một cấu trúc nhất định. Nằm yên trong file thì nó chưa làm được gì, giống công thức nấu ăn chưa ai nấu. Muốn thành sản phẩm người dùng xài được thì phải qua 2 bước: build và deploy.

Build (tạo chương trình có thể chạy được)

Build là biến code thành thứ chạy được: dịch (biên dịch) sang dạng máy hiểu, gom các thư viện cần thiết, nén và tối ưu, rồi đóng lại thành gói. "Dạng máy hiểu" tùy ngôn ngữ: C++ thì ra mã máy thật, Java thì ra bytecode cho máy ảo Java (JVM) chạy, còn JavaScript thì vẫn là JavaScript nhưng đã được gom lại, nén gọn.

Sau khi build thành công, bạn sẽ có một sản phẩm gần hoàn chỉnh có thể chạy trên máy tính hoặc trên server. Ví dụ về tệp đầu ra của quá trình build:

• Với ngôn ngữ Java, tệp đầu ra sau khi build là tệp .jar hoặc .war.
• Với ngôn ngữ C++, tệp đầu ra là file chạy được: .exe trên Windows, còn trên Linux thường là file không có đuôi (mặc định hay tên là a.out).
• Với ngôn ngữ Python, không cần biên dịch trước như C++ hay Java (file .pyc là do Python tự tạo khi chạy, không phải kết quả build). Khi cần đóng gói thì thường ra gói .whl hoặc đóng vào Docker image.
• Với JavaScript (dùng với các framework như React, Angular), tệp đầu ra có thể là tệp .js đã được nén và tối ưu hóa cho trình duyệt.
• Với iOS: Tệp đầu ra là .ipa (iOS App Store Package), đây là tệp có thể cài đặt trên các thiết bị iOS như iPhone, iPad. Tệp này thường được build từ Xcode và có thể được deploy lên App Store hoặc cài đặt qua TestFlight để thử nghiệm.
• Với Android: Tệp đầu ra là .apk (Android Package Kit) hoặc .aab (Android App Bundle). Tệp .apk có thể cài đặt trực tiếp trên thiết bị Android, còn .aab là định dạng được sử dụng khi deploy lên Google Play Store, tối ưu hơn cho việc phân phối ứng dụng theo từng thiết bị.

Ngoài ra giờ rất nhiều team đóng luôn cả app vào một Docker image (xem bài VM, container). Những thứ này sau đó sẽ được deploy lên server hoặc store.

Deploy (sao chép và chạy file trên máy)

Deploy là đưa kết quả build lên một môi trường và cho nó chạy, nôm na như copy file lên máy rồi bấm run. Ngày xưa làm tay thật, giờ phần lớn được tự động hóa bằng CI/CD.

Khi triển khai ứng dụng web và ứng dụng di động, có những khác biệt quan trọng trong quy trình deploy:

Deploy Web Applications:

Đưa kết quả build lên server của mình (máy thật hay máy ảo trên AWS, Google Cloud, Azure...), chạy lên là xong. Server do mình quản nên không phải xin phép ai, người dùng tải lại trang là thấy bản mới.